MOHA BRASATH

 ស្ថាបត្យកម្មប្រទេសនិមួយៗពិតជាសំខាន់ណាស់ក្នុងការសិក្សាស្វែងយល់អំពីរអតីតកាលរបស់ស្ថាបត្យកម្មបុរាណរបស់ប្រទេស។ មេរៀនប្រវត្តិសាស្រ្ត រចនាបទបុរាណ ជាអត្តសញ្ញាណដ៏សំខាន់បំផុត។ ខ្ញុំទទួលខុសត្រូវចំពោះសម្រង់ដែលថា បើអ្នកចង់មើលទៅឆ្ងាយ ចូលអ្នកក្រឡេកមើលឲ្យកាន់តែឆ្ងាយជាមុនសិន បន្ទាប់មកត្រូវដឹងថា អ្នកកំពុងរចនាសម្រាប់បច្ចុប្បន្ន ប៉ុន្តែបើយើងមិនបានសិក្សារអំពីរអត្តសញ្ញាណ រចនាបទទម្រង់បុរាណរបស់ប្រទេសអ្នកនោះទេ អ្នកគឺកំពុងតែរចនាសំណង់ស្ថាបត្យកម្មសម្រាប់អនាគតដោយគ្មានអត្តសញ្ញាណ។

It’s important to learn from the past. The lessons of history are important. I’d like to be responsible for the quote that if you want to look far ahead, first look far back, and then be aware that you’re designing for the present, but you’re also designing for a future which is unknown.

អគារសហសម័យ ទម្រង់រចនាបទបុរាណខ្មែរ

កម្វុជទេឝ (អានថា:កាំវុជៈទេស)រឺ សម័យអង្គរ គឺជាសម័យកាលមួយ ដែលកម្ពុជាគឺជាអាណាចក្រមួយនៅក្នុងចំណោមអាណាចក្រដែលមានឥទ្ធិពលបំផុត​នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដោយបានលូតលាស់ចេញពីអតីតនគរកម្វុជ(ចេនឡា)។ កេរ្តិ៍ដំណែលដ៏អស្ចារ្យបំផុតមួយរបស់អាណាចក្រនេះគឺតំបន់អង្គរ ដែលជារាជធានីនៃយុគមាស នៃកម្វុជទេឝ។ ប្រាសាទបុរាណដូចជាអង្គរវត្ត និងបាយ័នជាភស្តុតាងនៃភាពស្ដុកស្ដម្ភនិងឥទ្ធិពលដ៏មហិមានៃអាណាចក្រខ្មែរ ការរីកចម្រើនលើសិល្បៈ វប្បធម៌ និងស្ថាបត្យកម្ម ក៏ដូចជា ជំនឿនិងសាសនាផ្សេងៗដែលត្រូវបានលើកស្ទួយកាលពីរជ្ជកាលមួយទៅរជ្ជកាលមួយ។ សាសនាផ្លូវការរបស់អាណាចក្រនេះរួមមានព្រហ្មញ្ញសាសនា និង ពុទ្ធសាសនាមហាយាន ក្រោយមកព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទត្រូវបានគេផ្សព្វផ្សាយយ៉ាងទូលំទូលាយ ក្នុងចំណោមវណ្ណៈជាន់ទាប បន្ទាប់ពីថេរវាទត្រូវបាននាំចូលមកពីស្រីលង្កាមកនៅក្នុងសតវត្សទី១៣​។